Onderzoek voor onderwijs: het vak mens en maatschappij

    Gerhard van der Pot
    Door Gerhard van der Pot 1427 dagen geleden

     0/5 Sterren (0)

    In het Lectoraat Didaktiek van de Maatschappijvakken aan de Hogeschool van Amsterdam is vakintegratie van de maatschappijvakken aardrijkskunde,  geschiedenis, maatschappijleer en/of economie onderwerp van onderzoek. Het lectoraat bestaat uit lerarenopleiders van maatschappijvakken van de Hogeschool van Amsterdam, Hogeschool In Holland, Hogeschool Windesheim en Hogeschool Utrecht. Het lectoraat Didactiek van de Maatschappijvakken staat onder leiding van dr. A.H.J. Wilschut.

    Onderzoek voor onderwijs: het vak mens en maatschappij


    Aanleiding voor onderzoek.

    Studenten van de bachelorlerarenopleidingen aardrijkskunde en geschiedenis van de Hogeschool Utrecht lopen vaak stage in de onderbouw van het VMBO.  Met lesgeven in het vak mens en maatschappij hebben de stagiaires wisselende vakinhoudelijke en didactische ervaringen. In voortgangsgesprekken is met regelmaat gesproken over hoe de opleiding tot vakdocent (aardrijkskunde of geschiedenis) zich verhoudt tot doceren in het clustervak mens en maatschappij. Is het zaak dat, in deze context, lerarenopleidingen het curriculum-aanbod wijzigen? Vakinhoudelijk? Vakdidactisch?

     

    Verkennend onderzoek.

    Mede naar aanleiding van bovenstaande vragen heeft het lectoraat Didactiek van de Maatschappijvakken in het voorjaar van 2013 een kleinschalig verkennend onderzoek onder docenten mens en maatschappij uitgevoerd. Gebleken is dat in de onderbouw van het VMBO op de 7 deelnemende scholen een aantal varianten van het vak mens en maatschappij voorkomen. Op de betreffende scholen wordt gewerkt met verschillende scenario’s, verschillende lestabellen en deelnemende vakken lopen uiteen. Een logisch gevolg van de gegeven beleidsruimte, maar is deze situatie wenselijk? Als er tussen 7 scholen al verschillen bestaan, hoe is de situatie dan ‘in het land’?

    Verder is uit het kleinschalige vooronderzoek gebleken dat met name beginnende docenten van het vak mens en maatschappij moeite hebben met de ‘vreemde’ vakinhouden die niet tot de genoten opleiding behoren. Welke rol kunnen lerarenopleidingen vervullen om dergelijke hiaten in de opleiding van docenten te voorkomen? Is vakinhoudelijke bijscholing voldoende? Is vakdidactische bijscholing noodzakelijk? Bestaat er noodzaak om een lerarenopleiding mens en maatschappij te starten? Is het ontwikkelen van mens en maatschappij-didactiek gewenst? Zijn de lesmethoden voor mens en maatschappij wellicht ontoereikend?

    Op dezelfde scholen is aan leerlingen gevraagd wat zij vinden van het vak mens en maatschappij. Uit dit vakbelevingsonderzoek komt naar voren dat de leerlingen het vak  mens en maatschappij laag waarderen. De vakken wiskunde en Engels zien de leerlingen als nuttig. Het vak mens en maatschappij vinden de leerlingen eerder nutteloos en niet leuk. Dat maatschappijvakken als aardrijkskunde en geschiedenis door leerlingen laag gewaardeerd worden is niet nieuw. Is de huidige opzet van mens en maatschappij dan een gemiste kans? Of zijn de docenten onvoldoende toegerust om het vak uit de verf te laten komen? Kan het zijn dat er een verband bestaat tussen de eenzijdige opleiding van de docenten en de negatieve perceptie van de leerlingen? Of komt het vak mens en maatschappij niet uit de verf omdat de ingeroosterde onderwijstijd voor dit vak te weinig is?

     

     

    Sinds de nieuwe wetgeving voor de onderbouw voortgezet onderwijs in 2006 van kracht is geworden is er het nodige veranderd in het voortgezet onderwijs. Dankzij verruiming van wet- en regelgeving hebben scholen in het voortgezet onderwijs meer vrijheid schooleigen keuzes te maken. De toegenomen beleidsruimte hebben vrijwel alle scholen aangegrepen om vakken te clusteren en veranderingen door te voeren in de lessentabel (GION, 2012). Het clustervak mens en maatschappij komt overwegend voor in de onderbouw van het VMBO.

    Landelijke enquête.

    Veel van de hierboven gestelde vragen die voortvloeien uit het kleinschalige onderzoek wachten nog op antwoord. Daarom lanceert het lectoraat Didactiek van de Maatschappijvakken, in het najaar van 2013, een landelijke digitale enquête voor docenten en studenten die doceren in het vak mens en maatschappij. Te verwerven inzichten zullen uiteindelijk moeten leiden tot kwaliteitsverbetering van het vak  en de (toekomstige) docenten mens en maatschappij. Het zou dan zo maar kunnen zijn dat leerlingen in de toekomst het vak mens en maatschappij een stuk positiever beleven…..

    Vandaar het vriendelijke, doch dringende verzoek, deel te nemen aan het onderzoek voor onderwijs: mens en maatschappij.

     

    Volg de link: https://nl.surveymonkey.com/s/OnderzoekVoorOnderwijsMensEnMaatschappij

     

    Gerhard van der Pot, lerarenopleider aardrijkskunde HU / lectoraat Didactiek van de Maatschappijvakken HvA

    Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers